Rạng sáng 23/12, vụ cháy tại chợ Xanh Định Công (Hà Nội) cho thấy rủi ro rất điển hình ở mô hình chợ/ki-ốt: hàng hóa dễ cháy (quần áo, nhựa…), lối đi hẹp, khói độc dày và đặc biệt là tình huống mất điện khiến cửa cuốn kẹt, người bên trong khó thoát ra ngoài.
Nguồn ảnh: Dântri
Để giảm thiệt hại và bảo vệ tính mạng, mỗi ki-ốt cần chuẩn bị theo 3 nguyên tắc: (1) Báo cháy sớm – (2) Chữa cháy ban đầu hiệu quả – (3) Thoát nạn chủ động.
1) Thiết bị bắt buộc/thiết yếu cho mỗi ki-ốt
A. Bình chữa cháy xách tay (chữa cháy ban đầu)
Nên trang bị tối thiểu 2 bình/ki-ốt để xử lý linh hoạt theo tình huống:
-
Bình bột ABC (4–8kg): phù hợp cháy hàng hóa thông thường (vải, giấy, nhựa…) và nhiều tình huống cháy ban đầu.
-
Bình CO₂ (3–5kg): ưu tiên cho cháy điện, tủ điện, thiết bị (ít làm bẩn hàng).
Lưu ý: đặt bình gần cửa ra vào, có biển chỉ dẫn, không để sau hàng hóa; kiểm tra đồng hồ áp/niêm chì định kỳ.
B. Thiết bị báo cháy tại chỗ (phát hiện sớm)
-
Đầu báo khói (phù hợp ki-ốt hàng khô, quần áo, nhựa…)
-
Hoặc đầu báo nhiệt (khu dễ có hơi/khói, hạn chế báo giả)
-
Chuông/còi báo + nút nhấn khẩn để báo động nhanh cho khu vực xung quanh
Trong chợ đông người, báo cháy sớm quyết định khả năng “dập từ lúc mới phát”.
C. Đèn sự cố + chỉ dẫn thoát nạn (đặc biệt quan trọng khi mất điện)
-
Đèn chiếu sáng sự cố (tự sáng khi mất điện) giúp nhìn thấy lối ra trong khói
-
Biển chỉ dẫn lối thoát/EXIT (nếu ki-ốt ở dãy sâu, đường vòng)
D. An toàn điện (giảm nguy cơ chập cháy)
-
CB/RCD chống giật cho nhánh ổ cắm – thiết bị công suất
-
Tách nhánh điện rõ ràng (đèn, ổ cắm, bảng hiệu, máy lạnh…)
-
Tủ/hộp điện kín, dây đi gọn trong ống/nẹp; hạn chế nối tạm bợ
Chợ/ki-ốt là nơi phát nhiệt nhiều và hay quá tải ổ cắm, nên “làm đúng điện” là giảm rủi ro từ gốc.
E. Chăn dập lửa (nhỏ nhưng cực hữu ích)
-
Dập cháy nhỏ mới phát (thùng carton, quần áo, rèm…)
-
Hỗ trợ che chắn khi thoát qua vùng nóng/khói ở mức ban đầu
2) Trang bị thêm bộ dụng cụ phá dỡ – mở lối thoát nạn
Tình huống hay gặp khi cháy: cửa cuốn kẹt do mất điện, cửa khóa, vật cản chắn lối… khiến người bên trong mắc kẹt. Vì vậy, mỗi dãy chợ/khu ki-ốt nên có 01 bộ dụng cụ phá dỡ khẩn cấp (đặt tại chốt bảo vệ hoặc điểm dễ lấy).
Bộ cơ bản khuyến nghị:
-
Xà beng (cạy cửa, cạy khóa), búa tạ/búa
-
Kìm cộng lực (cắt khóa/xích), cưa sắt/cưa tay
-
Tua vít, mỏ lết, kìm (tháo mở nhanh)
-
Đèn pin/đèn đội đầu, găng tay chống cắt, kính bảo hộ
Nguyên tắc đặt – dùng:
-
Đặt gần lối ra/khu bảo vệ, có biển “Dụng cụ khẩn cấp”
-
Có người chịu trách nhiệm quản lý, kiểm tra định kỳ
-
Hướng dẫn nhanh cho tiểu thương: cách mở cửa cuốn chế độ cơ + cách gọi hỗ trợ
3) Checklist bố trí đúng để không “mua rồi cất kho”
-
Bình chữa cháy đặt dễ thấy – dễ lấy, không bị hàng hóa che khuất
-
Có đèn sự cố hoạt động khi mất điện
-
Có báo cháy tại chỗ (đầu báo + còi/chuông hoặc nút nhấn)
-
Tủ điện gọn, có CB/RCD, không kéo điện tạm bợ
-
Lối ra không bị chắn, không khóa trái khi có người bên trong
-
Có lịch kiểm tra/nhắc việc bảo trì thiết bị định kỳ
4) Gợi ý cho Ban quản lý chợ (đồng bộ mới hiệu quả)
Ngoài trang bị từng ki-ốt, chợ cần kiểm tra hệ thống chung: nguồn nước chữa cháy, họng nước/vòi lăng, báo cháy trung tâm, lối thoát nạn, chống cháy lan… và tổ chức tập huấn PCCC cơ sở để khi có sự cố có thể triển khai “chữa cháy ban đầu” đúng cách.
